KARYA UYGARLIĞI LAGİNA VE HEKATE TAPINAĞI

 Yazar—Eğitimci Hamdi Topçuoğlu Abimiz, Yatağan için hep şunu yazar ve söyler; “Burası Bodrum, Fethiye ve Marmaris’e göre arkeoloji ve kültür olarak çok daha zengindir. Bunun değerini, kıymetini bilelim” der. Karya’dan İyonya’ya adlı eserinde hep buraları yazmış, çizmiş ve anlatmıştır. Bu güzel kitabı alıp okuyunuz. Karya’yı anlatan en iyi kitaptır.
Lagina, Hekate’nin bugün bilinen en önemli tapınağının olduğu, en eski ve yaygın olarak tapınıldığı yer olan Karya’daki Stratonikya Kentinin resmi dinsel alanıdır. Adı, günümüzde halen daha yerlilerce (bizler tarafından) ‘’Leyne’’ olarak bilinir. Sonradan Turgut adı verilse de bizler yerel ağızla İleyne (Leyne) deriz. Lagina adı oldu Leyne. Bizler hızlı konuşmaktan bazı harfleri yutar, atlar ve es geçeriz. İlginç bir şey daha yazayım; Leyne , Gibye , Eskihisar, Bozuyük ve İlçemizin lehçeleri bile birbirinden farklıdır. Buda bizim dil zenginliğimizi gösterir.
Lagina’da Osman Hamdi Beyin 1891 yılında başlattığı kazı çalışmaları günümüzde de devam etmektedir. Osman Hamdi’nin buradaki kazılardan çıkardığı birçok eseri İstanbul Arkeoloji Müzesine taşıdığı bilinmektedir. Bu müzeyi 8 yıl önce eşim İnci Hanımla beraber gezdik ve Lagina’dan getirilen Hekate’nin kabartmalı frizlerini gördük. Heyecan duysak ta bir ölçüde içimiz burkuldu. Aslında her çıkan eser yerinde veya yakınında bir müzede sergilenmelidir. Sanki diğer eserlerin arasında ben buraya ait değilim, evime dönmek istiyorum dercesine duruyordu. Yöremizde geçmişle ilgili birçok efsane vardır. Bunlardan biride, o dönemde Tanrıça Hekate’nin yeraltı dünyasını elinde tuttuğunu ve büyücülerle iş birliği yaptığıdır. 4 yılda bir Stratonikya’ya, Lagina’daki tapınaklardan genç kızlar, anahtarları taşıyarak ‘’Anahtar Taşıma Şenliği’’ yapılıyordu. Törende genç kızlara, genç erkekler refakat ederek yardımcı oluyordu. Leyne’nin kızları o dönemde ve bu dönemde her daim çok güzeldir. Bereketli topraklar üzerinde yaşayan halk iyi beslendiği için olsa gerek çocukları hep güzel olur inancı da yaygındır. Su, şarap ve Zeytinyağı üçlüsünün katkısı da eklenince bu tez doğrulanıyor. Bende yarı da olsa Leyne’den evlenen şanslı biri olarak bunun doğruluğuna imza atmış bulunuyorum. O dönemden günümüz kültürüne yansıyan bir ayini de, her yılın Eylül 16. da Ay dolunay olduğu zaman Dünya Pagan Birliği, ayin düzenleyerek gerçekleştiriyor.
Şimdi de yıllar önce gizemli yaşamın sürdüğü bu topraklara , Lagina’ya NBK Turizm Tur Şirketi hemen hemen her gün ortalama 10 otobüs dolusu turisti buraya taşıyor ve gezdiriyor. Sevindirici bir durum olsa da Leyne’nin içine girerek tarihi İlyas Bey Camisini ve Osman Hamdi Bey Evini gezip görmeleri de isteriz. Yıllar önce Osman Hamdi Beyin yaşadığı bu eve eşimin Halası Nasiye Hanım, Kemal Ceyhan eşi , Şevki Beyin gelini olarak evlenip Eskihisar’dan gelin gitmiştir. Bu eve ait eşyalar halen daha duruyor. Tur Şirketi , paket program olduğu için şu an zaman yetersizliğinden dolayı giremiyormuş. Gelecek yıl bunun dahil edilmesi için Leyne’de kadınlarımız, kızlarımız imza toplamışlar. İyi bir şey yapmışlar. Destekliyoruz. Ayrıca Turgut Kültür Tabiat Varlıklarını Koruma ve Dayanışma Derneğinin bu konuda çalışma yapmasını isteriz. Birde Yatağan –Milas yoluna büyük levhalar konularak, Hekate’nin ve Lagina’nın tanıtımı yapılmalıdır. M.Ö 600 le M.Ö 3000 yıla ait arkeolojik eserlerin çıktığı bu tarihi yerin değerini bilerek hepimiz Lagina’ya sahip çıkmalıyız. Daha yeni bir zeytin fosilini bulan arkadaşımız Mahmut Akdoğan, Zeytinin Anavatanın da Karya (Muğla Bölgesi) olduğunun tescilini de yaptı. Bu topraklarda yaşayan bizler gerçekten çok şanslıyız. Karyalı olmak gerçekten bir ayrıcalık… Leyneli tüm dostlara Selam ve Sevgiler….
 
YORUM EKLE

banner68