Muğla tarihine damgasını vuran siyasetçi Tarım Bakanı İlyas Karaöz

Muğla Tarihi ve Cumhuriyetin 50. Yılında Muğla Milli Eğitiminde Gelişmeler ve Yüksek Öğretim Çalışmaları adlı kitabı yayınlanan eski Tarım Bakanı İlyas Karaöz, kayınvalidem Serpil Çağıran’ın öz dayısıdır. Kendisini iyi tanıdığım için söyleşi yapmam, biraz daha kolay oldu. İlerlemiş yaşına rağmen (93 yaşında) maşallah hafızası yerinde olup, Ülke gündemini çok iyi takip ediyor. Daha önce çıkardığı bu kitabın tanıtımını köşemde yapmıştım. Söyleşiyi, Yaşar Ertop Arkadaşımın işlettiği Çamlıkta 3 ay önce yaptık. İlyas Bey, Çamlık Restoranını ve parkını çok sevdi, beğendi. Yatağan’ın şimdiki halini ise pek hoş bulmadı ve eleştirdi.

Muğla tarihine damgasını vuran siyasetçi Tarım Bakanı İlyas Karaöz
 Turgay Mutlu: Hangi tarihte ve nerede doğdunuz?

İlyas Karaöz: Yatağan ilçesine bağlı Hisarardı Köyü’nde 6 Haziran 1922 tarihinde doğdum.

T.M: Ailenizin Lakabı var mıdır? Nedir?

İ.K: Baba tarafım İmamlar olarak tanınır. Sonradan soy ismimizden dolayı Karaözler olarak toplumda yer almıştır. 6 Erkek 1 kız olmak üzere 7 kardeştik.

T.M: Okul öncesi köyünüzde ne tür oyunlar oynardınız?

İ.K: Sek sek dedikleri kayrak taş oyunu ve çelik—çomak oynardık. Güreş yapardık.

T.M: İlkokulu hangi okulda okudunuz? Öğretmeniniz ve Müdürünüz kimdi?

İ.K: İlkokulu Turgut İlkokulunda 5 sene okudum. Adem Dönmez, Öğretmenimdi. Fehmi Bey, Öğretmenimdi. Ali Ulvi Bey Müdürümdü. O dönem de Müdür denilmezdi. Baş Öğretmen denilirdi.

T.M: İlkokul anılarınızdan paylaşmak istediğiniz var mıdır?

İ.K: İlkokuldan itibaren okumaya merak sardım. Öğretmenlerimiz piyesler düzenlerdi. Bu suretle toplumla ilişkilerini kaybetmezlerdi. Benim ilk rol aldığım piyes, Yarım Osman’dı.

T.M: Ortaokulu nerede okudunuz?

İ.K: Ortaokulu Muğla’da okudum. Ortaokulu kayıt olmak için Turgut’tan Muğla’ya yaya olarak gittim. O zaman 12 yaşında idim.

T.M: Liseyi nerede okudunuz?

İ.K: Lise 1. Sınıfını Denizli’de okudum. Devamını İstanbul’da Haydarpaşa Lisesinde okudum.

T.M: Üniversiteyi nerede okudunuz? Paylaşmak istediğiniz anılarınız var mı?

İ.K: Haydarpaşa Lisesinden mezun oldum, Üniversite imtihanlarına girdim ve İktisat Fakültesi sınavını kazandım. Tahsilimi burada devam etmekteyken İzmir’de Yüksek Ekonomi ve Ticaret Okulunun açıldığını basından ve İzmirli arkadaşlarımdan öğrendim. Yaptığım araştırma sonucu İzmir’de okumaya karar verdim. Çünkü gerek ekonomik açıdan gerekse sosyal yönden benim için İzmir’de okumak avantajlı idi. 1949 yılında mezun oldum. Bankacılık ve Ticaret Bölümünü bitirdim.

T.M: Askerliği ne zaman ve nerede yaptınız? Askerden önce ve sonra nerelerde çalıştınız?

İ.K: Erzurum’da Uzun Ahmet Köyünde 17. Piyade Alayında yedek subay olarak yaptım. Askerlik hizmetimi yaparken terhisime yakın bir tarihte bir işe tayinim hususunda Başbakanlık dahil, bütün bakanlıklara ve genel müdürlüklere başvurdum. Hiç birinden olumlu cevap alamadım. Ancak Çalışma Bakanlığından aldığım yazılı bir cevapla yakın bir tarihte bakanlıklarınca açılacak iş müfettişi yardımcısı sınavına girmem tavsiye ediliyordu. Daha sonra bu sınavı girdim ve kazandım. Ve Sivas Bölge Çalışma Müdürlüğüne tayin edildim. Burada çalışırken sevk ve idare, Sanayide iş emniyeti konularında bilgi ve görgümü arttırmak maksadıyla 1958 yılında bakanlıkça ABD ye gönderildim. Ve burada gerekli mesleki çalışmaları yaptım. Amerika’ya gitmezden önce lisan kursuna tabi tutuldum ve İngilizcemi ilerlettim. Yüksek tahsilimi yaptıktan sonra askerlik hizmeti için bir hayli bekledim. Çünkü kadrolar dolu olduğu için yedek subay okulunu talebe almıyorlardı. Bununda sebebi yasalardan kaynaklanıyordu. Çünkü bütün Lise mezunları askerlik hizmetlerini ifa etmek için askerlik şubelerine başvuruyordu. Aydın’da bölge çalışma müdürü olarak çalışmaktayken aynı görevle Gaziantep Bölge Çalışma Müdürlüğüne tayin edildim. Burada bir müddet çalıştıktan sonra istifa ederek Aydın’a döndüm. Maksadım politikaya atılmaktı.

T.M: Politikaya ne zaman başladınız?

İ.K: Aydın’a dönünce hızlı bir şekilde başladım. Cumartesi ve Pazar günleri Aydına çok yakın bir vilayet olan kendi memleketim Muğla’ya giderek ilçeleri, bucakları ve köylerini dolaşarak, kendimi tanıtmak ve siyasi dostluklar kurmak için çalışıyordum.1965 Yılında yapılan milletvekilliği seçimlerinde genel seçimlerinde Adalet Partisi’nden Muğla Milletvekili adayı oldum. Aslında siyasi çalışmalara geç başlamıştım. Koca seçimi 2 aya sığdırmaya çalıştım. Zaman yetmedi. Gidemediğim yerler oldu. Neticede seçimi kaybettim. Fakat 6 ay sonra 1966 Haziran ayında yapılan kısmi Senato seçimini iştirak ettim. Gerek ön seçimi gerekse genel seçimi kazandım. Muğla Senatörü oldum. Ve Senatoda iki sene müddetle Muğlamızı temsil ettim. Aslında siyasete atıldığımda 1946 yılında Demokrat Parti’nin kuruluşuyla başladım. Abim Hasan Karaöz, Demokrat Parti’nin Turgut Belde Başkanlığını yaptı. Abimden etkilenerek partinin tüzüğünü ve programını öğrendim.

T.M: Evlilik ne zaman oldu?

İ.K: Kendi köyümde öğretmen vekilliği yaptığım dönemde kayınpederim Mehmet Esat Mantaroğlu Bey, bizim köyde öğretmenlik yapıyordu. Oradan tanışıklığımız vardı. Aile dostuyduk. 1955 Yılının Nisan ayında Muğla’da eşim Reyhan Hanımla evlendim. Aydın ve Esat adında iki oğlumuz oldu. İkisi de Ankara Koleji mezunudur. İngilizce lisan bilirler.

T.M: Hangi tür kitapları okumayı seversiniz?

İ.K: Genel Kültürle ilgili kitaplar okurum. Tarihi ve mesleki türü kitaplarda okurum.

T.M: 1950 Yılında tek partili dönemden çok partili döneme geçiş iyimi oldu?

İ.K: Bence hayırlı olmuştur. Köylü yetiştirdiği ürünü pazara getirmeye başladı. Traktörler ve tarım araçları köylerde hizmete girdi.

T.M: Siyasete girdiğinizde Demokrat Partinin başında kim vardı?

İ.K: Ben siyasete 1950 yılında Demokrat Partinin iktidara gelmesiyle başladım. Başında Adnan Menderes vardı. Ama bu siyasi partiye olan ilgim ve görüşüm hiçbir zaman devlet hizmetlerine karıştırmadım. Devlet memurluğu hayatım boyunca siyaseti devlet hizmetlerini karıştırmadım. Kanun ve nizamlara göre görevimi yapmışımdır.

T.M: Muğla’ya yaptığınız hizmetleri anlatır mısınız?

İ.K: Yatağan’da Yem ve Süt Sanayi Fabrikalarının kurulması, Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nin kurulmasının temelini oluşturan Muğla İşletmecilik Yüksek Okulu’nun kuruluşu, Ortaokullar, içme suları, yol ve köprü yapımında hizmetlerim vardır. Bugün Muğla Üniversitesine bağlı Yüksekokullar, Meslek Yüksekokulları, Enstitüler dâhil olmak üzere 32500 Öğrenci okumaktadır. Bu sayının Muğla ekonomisinin gelişmesindeki katkısı unutulmasın. Biz fiili olarak siyasetten ayrılmış olsak da Muğla ve Türkiye için çalışmalarımız devam edecektir.

T.M: Termik Santralinin kurulması aşamasında Santralin yeri sizce uygun muydu? Sizin rolünüz nedir? Pişman mısınız? Daha yüksek, havadar bir yere yapılması gerekmez miydi?

İ.K: Bir Sanayi ve iktisadi işletmenin kuruluş yeri ve sahası gelişi güzel seçilmez. İktisadi işletmenin kurulması için yer tayini teknik ve ekonomik bir konu olup, yetkililerce gerekli incelemelerden geçilerek tayin ve tespit edilir. Bunun aksini düşünmek bence doğru değildir. Devlet Planlama Teşkilatını kurmuşuz, planlanan memleket kaynaklarını harekete geçirmek için gerekli tesislerin memleketin ihtiyacına göre yapılmıştır. AP gurubunda İlçemizde bulunan Linyit madenlerinin değerlendirilmesi için konuşma yaptım. Demirel, bizim haklı olduğumuzu ifade etti ve çalışma yapılması için ilgililere talimat vereceğini söyledi. Ülkemizin enerji ihtiyacı vardı. Bunda bir nebze faydam olduysa bununla gurur duyarım. Yerinin kurulması tayin ve tespiti konusunda benim bir tavsiyem olmamıştır. Daha yüksek bir yerde olsa iyi olurdu. Maksat, memleket kaynaklarının harekete geçirilmesi ve işletilmesidir. MTA araştırması sonucu linyit yataklarının çok zengin olduğunu tespit ettiler. 1978 yılında Santral kuruldu.

T.M: İlyas Bey, Cumhuriyet kurulduğundan bu yana yapılan tüm fabrikalar ve yatırımlar, Özal’la başlayan özelleştirme adı altında satıldı. Devlet yatırımları sizin dönem dâhil heba oldu gitti. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

İ.K: Özelleştirmenin mana ve maksadı kurulmuş bulunan iktisadi teşebbüslerinin heba edilmesi değil, daha verimli bir şekilde çalıştırılması ve maksadına uygun olması gerekirdi. Yem ve Süt Kurumu heba edildi. Oysa bu tesisler iyi çalışıyordu.

Gönlüm, özelleştirme mutlak şartsa bu iki tesisi Yatağanlı ve Muğlalıların almasını isterdi. Ama şartlar imkân vermediği için bu tesisler başkaları tarafından satın alınmıştır.

T.M: İlyas Bey, sizin döneminizde hiç suçu olmayan, Vatansever ve Tam Bağımsız Türkiye sevdalısı Deniz Gezmiş ve arkadaşları asıldı. Vicdanen rahat mısınız?

İ.K: O zamanın şartları şimdiki gibi değildi. Başımızda asker vardı. Meclise ve partimize yapılan baskıların yanı sıra toplumunda baskısı üzerimizdeydi. Ne yapabilirdik bu durumda. Yasalarda bizi zorladı. İnsanların bu şekilde öldürülmesi hataydı ama bizimle beraber seksene yakın CHP’li milletvekili de mecliste asılmaları için el kaldırdı.

T.M: Ülkemizin geleceği için bir kaygınız var mı?

İ.K: Temennim, Türkiye’de çok partili siyasi hayatın ve partili temsili siyasetin devamından yanadır. Kaybedecek günümüz yoktur. En kısa zamanda demokratik usul ve kaidelere göre hükümetin kurulması ve faaliyete geçmesidir.

T.M: İlyas Bey, bu güzel söyleşi için çok teşekkür ederim. Ömrünüz uzun olsun. Son olarak hemşerilerinize, sevenlerinize ve okurlarımıza ne söylemek istersiniz?

İ.K: Bu topraklarda doğduğum, büyüdüğüm ve hizmet ettiğim için onur duyuyorum. Tüm dostlara, akrabalarıma, sevenlerime ve okurlarına sevgi ve selamlarımı sunarım.

Sen bir Vatansever olarak memleket meselelerine kafa yoruyorsun. Okuyorsun, yazıyorsun ve ADD’ye hizmet ediyorsun. Kutluyorum. Netice olarak Türkiye’nin kalkınması için el birliğiyle çalışmamız icap ettiği kanaatindeyim. Türkiye’ye maddi ve manevi hiçbir faydası olmayacak konularla meşgul olmak bence, zaman israfından başka bir şey değildir. Atatürk’ün dediği gibi ‘’Yurtta Sulh, Cihanda Sulh’’ prensibimizdir. Muğla köyüyle, kentiyle her güzel şeye layık bir Vilayetimizdir. Bu güzel kentte, bütün hemşerilerimizin sulh, sükûn ve sağlık içinde yaşamasını diliyorum. Hoşça kalın...

 

 

 

 

 

 

Haber Merkezi

Güncelleme Tarihi: 04 Kasım 2015, 09:43
YORUM EKLE
YORUMLAR
kadriye Aydın Yılmaz
kadriye Aydın Yılmaz - 7 yıl Önce

İlyas karaöz ( amcam ) bizim komşumuz ve babam Aliriza Aydın nın

Nursel (Aydin) Aksu
Nursel (Aydin) Aksu - 7 yıl Önce

Turgay bey bu guzel ve anlamlı söyleşi için size ve çok değerli amcamiz sayın İlyas Karaöz'e teşekkür ederim. Mugla'miza çok hizmetleri olmuştur Ilyas bey amcamizin siyaset onların döneminde daha anlamlı ve demokratik ti. Dostluk kardeşlik duyguları içinde tatli ve esprili rekabetler vardı partiler ve partililer arasında. Şimdi bunları günümüzde göremiyoruz siyaset diye bir olguda yok edildi.
Tekrar guzel günlere kavuşmak. Atatürk ilkeleriyle donanımlı siyasilerin başa geçmeleri ümidiyle, size çalışmalarınıza başarılar, sayın Bakanimiz değerli amcam Ilyas Karaöz beyefendiye bundan sonraki yasaminda saglikli huzurlu uzun ömürler diliyorum ellerinden öpüyorum.
Hoşçakalın

Turgay  Mutlu
Turgay Mutlu - 7 yıl Önce

nursel hanım, kadriye hanım her ikinizi de güzel dilekleriniz için teşekkür ederim.

SIRADAKİ HABER

banner68