ÅžEKER HASTALIÄžI VE EGZERSİZ

Gündem

Åžeker Hastalığı (Diyabet) Nedir?

Vücudun kendisi için gerekli olan insülini yeteri kadar üretememesi ve/veya var olan insülini gerektiği gibi kullanamaması sonucu ortaya çıkan, ilerleyici bir metabolizma hastalığıdır. Bu hastalıkta, kandaki şeker miktarı normalden oldukça fazladır.

İnsülin, pankreas tarafından salgılanan bir hormondur. Yiyeceklerle vücudumuza karbonhidrat alırız. Karbonhidratlar barsaklarda sindirilerek, glikoza (şekere) dönüştürülür. Glikoz daha sonra kan yolu ile vücuttaki bütün hücrelere taşınır. Glikozun kandan hücrelere taşınarak enerjiye dönüşümünü insülin gerçekleştirir.

Yemeklerden sonra kandaki glikoz miktarı artar. Sağlıklı kişilerde artan glikoz çok hızlı bir şekilde normal seviyelerine iner. Åžeker hastalarında ise, insülin yokluğu veya azlığı nedeni ile bu işlev gerçekleşemez. Glikoz hücre içine taşınamaz ve şeker kanda birikmeye başlar.

Dört tip şeker hastalığı vardır.

 Tip I şeker hastalığı

 Tip II şeker hastalığı

 Gebelik dönemi şeker hastalığı

 Diğer

Tip I şeker hastalığı: (insüline bağımlı şeker hastalığı). Hastalığın bu tipinde hastaların pankreasları doğuştan insülin üretemediğinden insülinin enjeksiyon (iğne) yolu ile dışarıdan alınması gerekir. Åžeker hastalığı olan kişilerin %10'u bu gruptadır. 30 yaşından önce başlar.

Tip II şeker hastalığı: İnsülin hormonu yeterli miktarda salınamaz veya gereken şekilde kullanılamaz. Åžeker hastalarının %90'nı bu gruptadır. Bu hastalar genellikle şişmandırlar ve aktivite seviyeleri çok düşüktür. Ailede şeker hastalığı varsa bu durumun görülme sıklığı artar. İnsülin kullanmadan diyet yapılarak veya ağızdan alınan ilaçlar ile tedavi edilebilir. Çok ilerlemiş durumlarda insülin iğneleri kullanılabilir.

Gebelik dönemi şeker hastalığı: Gebelerin % 25 'inde görülür, gebelik bitince düzelir.

ÅžEKER HASTALIÄžI VE EGZERSİZ

Diğer: Özel genetik hastalıklar, ilaçlar, enfeksiyonlar ve bazı hastalıklar şeker hastalığı gelişimine sebep olabilir.

Åžeker Hastalığının Bulguları

 Ani kilo kayıpları

 Duyu kayıpları ve bacaklarda karıncalanma

 İyileşmeyen yaralar

 Erkeklerde iktidarsızlık

 Cinsel problemler

 Aşırı acıkma, susama ve aşırı idrara çıkma.

Åžeker Hastalığının Kontrolü

 Takip: Kan şekeri her gün düzenli olarak takip edilmelidir.

 İlaç kullanımı: İlaçlar düzenli olarak

alınmalıdır.

 Diyet: Diyetisyenlerden yardım

alınmalıdır.

 Egzersiz: Fizyoterapistlerden yardım alınmalıdır.

 Stresle başa çıkma: Aşırı stres kan şekerinin artmasına sebep olur. Stresle başa çıkabilmek için gevşeme egzersizleri yapılabilir. Kişi yeni uğraşlar edinebilir veya sevdiği uğraşılarla (resim yapmak, müzik dinlemek, kitap okumak vs.) rahatlayabilir.

Egzersiz ve Åžeker Hastalığı

Düzenli Egzersizin Yararları Nelerdir?

Egzersizin şeker hastalığı üzerine çok olumlu etkileri vardır. Egzersiz, psikolojik durumu, kalp dolaşım sistemi veya metabolizmayı etkileyebilir. Düzenli egzersiz kan şekerini düşürür ve bu da şeker hastalığının kontrolünde çok önemlidir.

Egzersizin başlıca yararları;

1. İnsülin hassasiyetini artırır: Egzersiz daha fazla insülin üretimini sağlamaz fakat insülinin hassasiyetini artırır. Bu etki birkaç saat sürer. Bazı hastalarda 24 saat bile etkisi olabilir. Böylece, insüline bağımlı olmayan hastalarda ağızdan alınan ilaç miktarı azaltılabilir.

ÅžEKER HASTALIÄžI VE EGZERSİZ

2. Kan şekerinin kontrolü daha kolay sağlanır: Kişi egzersiz yapmaya başladığında kan şekerini ve diyetini daha düzenli ve dikkatli takip eder. Åžeker hastalığını kontrol etmenin temel anahtarı hastalığın yan etkilerini azaltmaktır.

3. Kalp damar hastalıkları riskini azaltır: Egzersiz kan basıncını ve kalp damar tıkanıklığına yol açan kolesterolü düşürür.

4. Egzersizin diğer yararları:

 Vücuttaki fazla yağları yakar; kilo vererek ideal vücut ağırlığına kavuşmanızı sağlar.

 Kaslarınızın kuvvetlenmesini sağlar.

 Kan akışını artırır.

 Enerjinizin artmasını sağlar.

 İş yapma kapasitenizi artırır.

 Dolaşımı artırır.

 Oksijen tüketiminizi artırır.

 Tekrarlı iş yapabilme becerinizi artırır.

 Kemik yoğunluğunuzu ve kuvvetinizi artırır.

 Stresinizi azaltır ve gevşemenizi sağlar.

 Endişe ve depresyonu azaltır.

 Kendinize güvenizi artırır ve kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar.

Egzersiz Tip 1 (insüline bağımlı) ve Tip 2 (insüline bağımlı olmayan) şeker hastalıklarında diyet ve ilaç kullanımı ile birlikte hastalığın kontrolü açısından son derece önemlidir. Åžeker hastalarının yapacağı egzersiz programı, her hastaya doktoru tarafından düzenlenmelidir.

 

Yatağan Mahmut Yanar Toplum Sağlığı Merkezi