Yaklaşık altı yıldır yerel gazetelerde köşe yazısı yazmaya çabalıyorum. Ülkenin eğitim-kültür sorunlarını, eğitim tarihinin özgün kazanımlarını, çevre sorunlarını, yerel, ulusal ve uluslararası düzeyde yaşanan politik süreçleri, demokrasi, insan hak ve özgürlüklerini yani insandan ve doğadan yana olan her şeye akıl ve bilimin verdiği doğrular çerçevesinde köşemde yer vermeye, yorumlamaya çalışıyorum. Zaman zaman olumlu ve olumsuz geri dönütler de alıyorum. Bundan sonraki haftalarda bu geri dönütleri okurlarla paylaşacağım. Bu hafta yazımı farklı gazetelerdeki köşe yazarlarına yer vererek oluşturmak istedim.
XXX
7-8 Haziran 2012 tarihleri arasında Hürriyet Gazetesi yazarı Sedat Ergin köşesinde ülkenin eğitim sorunlarını değerlendiren yazılar yayımladı. Ergin, yazısında ERG (Eğitimde Reform Girişimi)'nin hazırladığı bir raporun saptamalarını:“Türkiye'nin bütüncül bir eğitim stratejisinin eksikliği yaşamsal önemdedir... 4+4+4 yasasının hazırlanma sürecinin güvenilir bilimsel temellere ve yeterli hazırlığa dayandırılmaması önümüzdeki süreçlerde önemli sıkıntılar üretecektir... Yasa ile kurgulanan sistemin maliyetinin nitelik artışını da içerecek şekilde bakanlık bütçesinin tamamına ya da daha fazlasına denk geleceğinin hesaplanmasıdır.” yer vermektedir. Ergin yazısında böyle bir kaynak var mı? diye soruyor. Kaynağın belirsizliğinin, yetersizliğinin altını çizerek eğitim harcamalarının azalmasının eğitim niteliğini olumsuz etkileyebileceği saptamasını yapıyor. 2009 yılında eğitim harcamalarının gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYH) içindeki oranı yüzde 3.2 den yüzde 3.8'e çıktığını, bu oranın 2010 ve 2011'de aynı kaldığı, 2012 yılının bütçesindeki başlangıç ödeneğinde bu oranın yüzde 3.7'ye düştüğü, 2013 ödenek teklifinde yüzde 3.7'de kaldığı, 2014 yılı ödenek teklifinde ise yüzde 3.6'ya indiği ifade ediliyor. OECD ülkelerinde ise bu oran genel olarak yüzde 5 düzeyinde öngörülüyor. Bu oranların düşmesiyle zaten düşük olan eğitim niteliğinin daha gerilere düşeceği değerlendirmesi öne çıkıyor. Sedat Ergin, rapora dayanarak okulöncesi eğitime erişimdeki büyük sıçramanın bir duraklama dönemine girdiğini belirterek 4+4+4 geçilirken okulöncesi eğitimin zorunlu eğitimin dışında bırakılmış olmasının çok büyük bir yanlışlık olduğu vurgusunu yapıyor. ERG Raporu, ilkokul çağına gelen çocukların okullaşma oranı 2010-11 döneminde yüzde 98.41 iken, bu oranın 2011-12 döneminde 98.67'ye ulaştığını, önümüzdeki yıl Türkiye'nin bu oranda yüzde 99'u yakalayabileceğini ifade ediyor. Ortaöğretimde ise 2010-11 döneminde yüzde 66.07 olan okullaşma oranı 2011-12'de sınırlı bir artışla 67.37'ye çıktığı belirtilmektedir. ERG raporu, örgün eğitimde lise türlerinin ağırlıklarıyla ilgili önemli değişikliklerin yaşanmakta olduğuna da işaret ediyor. Genel liselere devam eden öğrencilerin toplam içindeki ağırlığında 2010-11 ile 2011-12 dönemleri arasında yüzde 29'dan yüzde 25'e düşme olduğunu, mesleki ve teknik eğitimin ağırlığının ise yüzde 46.3'ten 48'e geldiği saptamasını yapmaktadır. Bu artışın İmam Hatip Lisesi (İHL) kaynaklı olduğunu belirten rapor İHL'ne devam eden öğrencilerin geçen yıl yüzde 5.9 olan toplam içindeki oranının bu yıl yüzde 7'ye yükseldiğini ifade etmektedir. Bu okullarda 1996-97 döneminde 180 bin 372 olan öğrenci sayısı, daha sonra düzenli bir düşüş göstererek 2002-03 döneminde 64 bine kadar indiğini belirtilerek İHL'nin öğrenci sayısı AK Parti döneminde 2002-03 döneminde 64 bin 534 öğrenciyle yüzde 2.6 olan payı, 2011-12 döneminde 268 bin 245 öğrenciyle yüzde 7'ye çıkmış olduğunu belirten Ergin: “Katsayı uygulamasının kaldırılması ve yeni yasada imam hatiplerin orta bölümlerinin açılmasıyla birlikte bu oranın önümüzdeki yıllarda yukarı doğru tırmanma seyrini kuvvetlenerek sürdüreceğini tahmin edebiliriz. Bu durumda eğitim sistemi içinde biri din ağırlıklı olmak üzere ikili bir yapının iyice yerleşeceğini söylemek bir hata olmaz.” saptamasını yapmaktadır.
XXX
Milliyet Gazetesi ekonomi yazarı Güngör Uras 2 Temmuz 2012 tarihinde köşesinde “Bu eğitimle kişi başı 12 bin dolar çizgisini zor aşarız...” başlıklı yazısında ilginç-öğretici bir yazı yayımladı. Uras, eğitim, 4+4+4 yasası, İmam Hatip okulları sayısını arttırılması, okullarda din eğitiminin yaygınlaştırılmasını temel alarak “...Çocukları mollalara emanet etmekte ısrarcı olursak, belki “Öbür Dünya” işini çözeriz ama, “Bu Dünya”da kişi başı milli geliri 12 bin doların üzerine zor çıkarırız, ülkenin insanlarına “Bu Dünya”yı zindan ederiz. Eğitimi Arapça dil bilgisine, Kuran'ı Kerim öğretisine, beş vakit namaza bağlarsak, gençlerimizi “Öbür Dünya”ya iyi hazırlarız ama, çocuklarımız ve gençlerimiz, “Bu Dünya”nın dışına itilmiş olur. “Öbür Dünya”, “Bu Dünya”nın alternatifi değildir. Evet, insanlar din ve inanç özgürlüğüne sahip olmalıdır. Evet, iyi Müslüman Kuran'ı Kerim'deki buyrukları bilmelidir, dininin icaplarını yerine getirmelidir. Ne var ki, iyi Müslüman 1400 yıl önceki yaşam kalıpları içinde kalamaz. Kalır ise ülkesinde sosyal ve ekonomik yapı, 1400 yıl önceki çizginin üzerine çıkamaz.” uyarılarını yapmaktadır. Uras, Dünyada sosyal, ekonomik ve politik koşulların her gün değiştiğini, değişimin ardında bilim, teknoloji ve araştırmanın, tüm bunların arkasında da temel eğitimin olduğunu önemle belirterek üretmek için eğitimin gerekli olduğu vurgusunu yapıyor. Uras ayrıca, iyi bir Müslüman, kendi yaşamının, ailesinin yaşamının, ülkesinin yaşamının başkalarınınkinden daha kötü olmasını isteyemez diyerek, üretmenin “Katma Değer” yaratmak olduğunun belirterek sosyal ve ekonomik yaşamın göstergesinin kişi başına düşen “Milli Gelir Rakamı” olduğunu önemle belirtiyor. Uras bu rakamın -+ülkede kişi başına bir yılda yaratılan katma değeri gösterdiğini ifade ederek bilimden, teknolojiden, araştırma ve geliştirmeden yoksun ülkeler, en fazla 10 bin - 12 bin dolar kişi başı milli gelir rakamına ulaşabilir. Bu rakamın üzerine çıkamazlar saptamasını yapıyor ve kimsenin bu ülke insanını 10 bin dolarlık yaşam çizgisi içine hapsedemeyeceğini söyleyerek “... Kişi başı üretimi-geliri 10 bin-12 bin doların üzerine çıkaracak çocuklarımızı, gençlerimizi yetiştirmek için çağdaş eğitim kurumlarını oluşturmak ve işletmek zorundayız. Sayın Büyüklerim. Özgür düşünce olmadan, insan haklarının ve hukukun egemenliği sağlanmadan, bilim ve teknolojiyi geliştiremeyiz. Kendi bilim ve teknolojimiz olmadan ithal bilim ve teknoloji ile gelebileceğimiz nokta işte bu noktadır. Sayın Büyüklerim; bu 4+4+4 sisteminde yetişen çocuklarımız ve gençlerimiz, bırakınız bilim ve teknolojide öne çıkmayı, yurt dışından bilim ve teknolojiyi ithal etmeyi bile beceremezler. Sayın Büyüklerim; “Dinsiz olalım, çocuklarımıza dinimizi öğretmeyelim” diyen yok. Anlatılmak istenen şu: Çocuklarımızı 5 yaşından itibaren ağırlıklı olarak din eğitimine tabi tutar, onları kutsal kitabın buyrukları içine hapsedersek, hem onlar hem bu ülke çağdaş dünyanın dışında kalır. Yok olur. Çünkü çağdaş dünya, bilime ve teknolojiye dayalı devamlı bir değişim ve gelişim içinde. Bu gelişmenin temelinde ise özgür düşünce, insan hakları, hukuk, demokrasi var” diyerek yazısında önemli saptamalar yapmaktadır.
XXX
5 Temmuz 2012 tarihli Sabah gazetesinde Åžeref Oğuz'un “Açlık ve Yoksulluk Sınırı” başlıklı bir yazısı yayımlandı. Oğuz, Kamu-Sen'in yayınladığı bir rapora dayanarak Haziran 2012'ye dair son araştırma sonuçlarını veriyordu. Rapora göre 4 kişilik ailenin açlık sınırını 1.040 lira 22 kuruş, yoksulluk sınırını da 2.787 lira 95 kuruş olarak veriliyor. Oğuz, açlık sınırını “4 kişilik ailenin insan onuruna yaraşır yaşaması için gereken aylık gıda harcaması” olarak tanımlıyor. Sadece gıda giderlerini içeren rakamların üzerine kira, ulaşım, yakacak, aydınlatma, su, giyim, eğitim, telefon, kültür gibi temel ihtiyaçları da eklenirse 2.787 lira 95 kuruşluk yoksulluk sınırına varılabiliyor.
Bu rakamlar Türkiye'nin açlar ve yoksullar ülkesi olduğunu göstermiyor mu? Hedef daha mutlu, insanca yaşayan, çağdaş eğitimden geçmiş bireylerin yaşadığı bir Türkiye yaratmak değil mi? Siyaset kurumunun görevi ürettiği projelerle bu sonuçları sağlamak değil mi?
