Bazı
il ve ilçelerimizin, “Kurtuluş Günleri” vardır ve bu özel günler, günün anlam
ve önemine ilişkin olarak çeşitli etkinliklerle kutlanmaktadır. “Kurtuluş
Günleri”; ülkemizin ve dolayısıyla şehirlerimizin, 1919-1922 yılları arasında,
emperyalist işgal altında olup, işgalci ülkelerin askerlerine karşı verilen
savaşlarla/direnişlerle, o şehrin düşman işgalinden kurtuluşunun günüdür. Bir
bakıma, bu özel ve anlamlı günler; işgalci güçlerin, o şehirden
uzaklaştırılmasının, dar anlamda o şehrin baskı-zulüm ve şiddet uygulamasından
kurtulmasının ve özgürlüklerine kavuşmalarının gerçekleştiği günlerdir.
1919-1922
yılları arasında, 1918,de imzalanan “Mondros Anlaşması” gereği ülkemizde, 1.
Dünya Savaşında Osmanlı,ya karşı zafer kazanan Batılı İtilaf Devletlerine karşı
topyekûn bir “Ulusal Kurtuluş” mücadelesi verilmişti. Mustafa Kemal Atatürk,ün
önderliğinde, 20. Yüzyılda, birçok 3. Dünya ülkesine örnek olan bir bağımsızlık
mücadelesi yaşanmıştı, Türkiye toprakları üzerinde. Ülkemiz, Güneyde
Fransızların, Batıda Yunanlıların, İstanbul bölgesinde İngilizlerin, Doğuda
Ruslar ve onlarla işbirliği içinde olan Ermenilerin, Güneybatı Ege,de ise
İtalyanların işgaline uğramıştı. İngiliz, Fransız, Rus-Ermeni ve Yunan
işgalindeki bölgelerde, emperyalist işgal en acımasız ve en şiddetli şekilde
yaşanırken, bu bölgelerde anti-emperyalist mücadelenin destansı örnekleri
yaşandı. Bu bölgelerdeki şehirlerimiz, daha sonra, düşman işgalinden
kurtuluşlarını, her yıl anma etkinlikleriyle kutlamaya başladılar.
Anadolu,nun
İtalyan işgal bölgesi olan, Kuşadası,ndan Antalya,ya kadar olan bölgede,
İtalyanlara karşı aktif bir mücadele söz konusu değildir. İtalyanlar, bu
bölgede, diğer emperyalist ve işgalci güçler gibi bir şiddet ve zulüm
uygulamamış... Aksine yerli halkla iyi ilişkiler içinde olmaya
çalışmışlar. İtalyanların bu durumuna rağmen, bu bölgelerde, onlara
karşı, pasif direniş şeklinde eylemler ortaya konulmuş. Bir bakıma, İtalyan
askerleri “Kuvayı Milliyeciler” tarafından taciz edilmiş hep...
Anti-Emperyalist
mücadelenin sıcak savaş günleri içinde yer alan şehirlerimizin, “Kurtuluş
Günleri”, o şehirlerimizin kendilerini anmaları için iyi bir neden
oluşturmaktadır. “Kurtuluş Günleri” şehirlerimizin tarihiyle, kültürüyle,
direniş destanlarıyla kendilerini her yıl anmaları için bir etken olmaktadır.
Bir “Kurtuluş Günü” olmayan şehirlerimiz de; kuruluş günleriyle, il ve ilçe
merkezi oluşlarıyla, bucak merkezi/nahiye oluşlarıyla kendilerini anmalıdırlar.
Muğla il merkezinin ve ilçelerinin, bir kurtuluş günü yoktur ama bu
şehirlerimizin kendilerini anmalarına neden olabilecek bir özellikleri mutlaka
vardır. Bu günler, bu tarihler tespit edilerek; bunlar birer kendini anma
şölenine dönüştürülmelidir. Bir şehir, sadece kurtuluş günüyle değil; kuruluşu,
idare merkezi oluşu gibi nedenlerle de kendisini anabilmelidir.
Milas,ın
bir kurtuluş günü yoktur ama geçmişi çok eskilere, ta antik çağa kadar uzanan
bir şehirdir. Milas,ın en az beş bin yıllık bir geçmişinden söz ediyoruz,
örneğin. Milas,ın kuruluş tarihini tarihçilerle birlikte tespit edip; bunu,
Milas,ın kendisini anma etkinliklerine dönüştürmeliyiz. Bu şekilde, her yıl,
Milas, tarihiyle-kültürüyle ve kendi kimliğiyle şehir olarak kendisini
anmalıdır. Milas,ın, bir anma günü olmalıdır.
Yerel tarih araştırmalarım sırasında, Milas,ın önemli beldelerinden birisi olan, Menteşe Sancağı döneminde; limanıyla, Güneybatı Ege,nin dışa açılan kapısı konumunda olan Güllük,ün, 21 Nisan 1914,de nahiye(bucak merkezi) olduğunu öğrendim. Osmanlı,nın idari yapılanmasında, ilk olarak bu tarihte, “nahiyeler” oluşturulmuş. Bu tarihte, Milas,ın 4 nahiyesinin isimleri şöyle: Kazıklı, Selimiye, Güllük ve Ören. Bu beldelerimiz de, idare(bucak) merkezi oluşlarıyla, kendilerini anmalıdırlar. Bizim ilçe ve beldelerimizin birer kurtuluş günleri yok ama bu şehir ve beldelerimiz; kuruluş ve idare merkezi oluşlarıyla her yıl, kendilerini çeşitli etkinliklerle anmayı hak ediyorlar...
