ÅžEKER HASTALIÄžI VE EGZERSİZ

Åžeker Hastalığı (Diyabet) Nedir?

Vücudun kendisi için gerekli olan insülini yeteri kadarüretememesi ve/veya var olan insülini gerektiği gibi kullanamaması sonucuortaya çıkan, ilerleyici bir metabolizma hastalığıdır. Bu hastalıkta, kandakişeker miktarı normalden oldukça fazladır.

İnsülin, pankreas tarafından salgılanan bir hormondur.Yiyeceklerle vücudumuza karbonhidrat alırız. Karbonhidratlar barsaklardasindirilerek, glikoza (şekere) dönüştürülür. Glikoz daha sonra kan yolu ilevücuttaki bütün hücrelere taşınır. Glikozun kandan hücrelere taşınarak enerjiyedönüşümünü insülin gerçekleştirir.

Yemeklerden sonra kandaki glikoz miktarı artar. Sağlıklıkişilerde artan glikoz çok hızlı bir şekilde normal seviyelerine iner. Åžeker hastalarındaise, insülin yokluğu veya azlığı nedeni ile bu işlev gerçekleşemez. Glikozhücre içine taşınamaz ve şeker kanda birikmeye başlar.

Dört tip şeker hastalığı vardır.

 Tip I şeker hastalığı

 Tip II şekerhastalığı

 Gebelik dönemi şekerhastalığı

 Diğer

Tip I şeker hastalığı: (insüline bağımlı şeker hastalığı).Hastalığın bu tipinde hastaların pankreasları doğuştan insülin üretemediğindeninsülinin enjeksiyon (iğne) yolu ile dışarıdan alınması gerekir. Åžekerhastalığı olan kişilerin %10'u bu gruptadır. 30 yaşından önce başlar.

Tip II şeker hastalığı: İnsülin hormonu yeterli miktardasalınamaz veya gereken şekilde kullanılamaz. Åžeker hastalarının %90'nı bugruptadır. Bu hastalar genellikle şişmandırlar ve aktivite seviyeleri çokdüşüktür. Ailede şeker hastalığı varsa bu durumun görülme sıklığı artar.İnsülin kullanmadan diyet yapılarak veya ağızdan alınan ilaçlar ile tedaviedilebilir. Çok ilerlemiş durumlarda insülin iğneleri kullanılabilir.

Gebelik dönemi şeker hastalığı: Gebelerin % 25 'inde görülür,gebelik bitince düzelir.

ÅžEKER HASTALIÄžI VE EGZERSİZ

Diğer: Özel genetik hastalıklar, ilaçlar, enfeksiyonlar vebazı hastalıklar şeker hastalığı gelişimine sebep olabilir.

Åžeker Hastalığının Bulguları

 Ani kilo kayıpları

 Duyu kayıpları vebacaklarda karıncalanma

 İyileşmeyen yaralar

 Erkeklerdeiktidarsızlık

 Cinsel problemler

 Aşırı acıkma, susamave aşırı idrara çıkma.

Åžeker Hastalığının Kontrolü

 Takip: Kan şekeri hergün düzenli olarak takip edilmelidir.

 İlaç kullanımı:İlaçlar düzenli olarak

alınmalıdır.

 Diyet:Diyetisyenlerden yardım

alınmalıdır.

 Egzersiz:Fizyoterapistlerden yardım alınmalıdır.

 Stresle başa çıkma:Aşırı stres kan şekerinin artmasına sebep olur. Stresle başa çıkabilmek içingevşeme egzersizleri yapılabilir. Kişi yeni uğraşlar edinebilir veya sevdiğiuğraşılarla (resim yapmak, müzik dinlemek, kitap okumak vs.) rahatlayabilir.

Egzersiz ve Åžeker Hastalığı

Düzenli Egzersizin Yararları Nelerdir?

Egzersizin şeker hastalığı üzerine çok olumlu etkilerivardır. Egzersiz, psikolojik durumu, kalp dolaşım sistemi veya metabolizmayıetkileyebilir. Düzenli egzersiz kan şekerini düşürür ve bu da şekerhastalığının kontrolünde çok önemlidir.

Egzersizin başlıca yararları;

1. İnsülin hassasiyetini artırır: Egzersiz daha fazlainsülin üretimini sağlamaz fakat insülinin hassasiyetini artırır. Bu etkibirkaç saat sürer. Bazı hastalarda 24 saat bile etkisi olabilir. Böylece,insüline bağımlı olmayan hastalarda ağızdan alınan ilaç miktarı azaltılabilir.

ÅžEKER HASTALIÄžI VE EGZERSİZ

2. Kan şekerinin kontrolü daha kolay sağlanır: Kişi egzersizyapmaya başladığında kan şekerini ve diyetini daha düzenli ve dikkatli takipeder. Åžeker hastalığını kontrol etmenin temel anahtarı hastalığın yanetkilerini azaltmaktır.

3. Kalp damar hastalıkları riskini azaltır: Egzersiz kanbasıncını ve kalp damar tıkanıklığına yol açan kolesterolü düşürür.

4. Egzersizin diğer yararları:

 Vücuttaki fazlayağları yakar; kilo vererek ideal vücut ağırlığına kavuşmanızı sağlar.

 Kaslarınızınkuvvetlenmesini sağlar.

 Kan akışını artırır.

 Enerjinizin artmasınısağlar.

 İş yapma kapasiteniziartırır.

 Dolaşımı artırır.

 Oksijen tüketiminiziartırır.

 Tekrarlı iş yapabilmebecerinizi artırır.

 Kemik yoğunluğunuzuve kuvvetinizi artırır.

 Stresinizi azaltır vegevşemenizi sağlar.

 Endişe ve depresyonuazaltır.

 Kendinize güveniziartırır ve kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlar.

Egzersiz Tip 1 (insüline bağımlı) ve Tip 2 (insüline bağımlıolmayan) şeker hastalıklarında diyet ve ilaç kullanımı ile birlikte hastalığınkontrolü açısından son derece önemlidir. Åžeker hastalarının yapacağı egzersizprogramı, her hastaya doktoru tarafından düzenlenmelidir.

Yatağan Mahmut Yanar Toplum Sağlığı Merkezi