Köyümde Åženlik Var...

12-15 Temmuz 2012 tarihleri arasında Burhaniye-TaylieliKöyü'nde yapılan “Taylıeli Köyü 3. Kültür Sanat ve Tiyatro Åženliği” nedavetliydim. Åženliğin 13 Temmuz Cuma günü “Aydınlanma Ateşi: Köy Enstitüleri”başlıklı panelinde konuşmacıydım.  Åženlikdüzenleme kurulunda Prof. Dr. Özdemir Nutku, Prof. Dr. Hülya Nutku, Köy MuhtarıHalil İbrahim Çakır, İstanbul Åžehir Tiyatrosundan Eftal Gülbudak ve Ümranİnceoğlu vardı. Yaşamını tiyatroya ve sanata adamış dostum Prof. Dr. ÖzdemirNutku'nun davetini büyük bir keyifle kabul ederek açılışa yetişmek için 12Temmuz Perşembe günü zeytin ülkesine eşimle birlikte yola çıktık. Hava çoksıcaktı... Ayvalık'la beraber dağ taş zeytine bürünmüş yolda arabanınmüzikçalarında Erol Evgin şarkıları vardı. Bedri Rahmi Eyüboğlu'nun“Sitem”  şiirindeki “Önde zeytin ağaçlarıarkasında yar/Sene1946/Mevsim Sonbahar/Önde zeytin ağaçları/ neyleyim neyleyimdalları neyleyim./Yar yollarına dökülmedik dilleri neyleyim.” müziği yolculuğa renkve zenginlik katıyordu. Burhaniye girişinde arkadaşımız Nedret Can bizibekliyordu.

Taylıeli Köyü Burhaniye'ye iki kilometre uzakta, körfezebakan, yaklaşık 400 nüfuslu, kuruluşu 1100'lü yıllara dayanan zeytin ülkesininşirin, bol oksijenli bir köyü. Anadolu Selçukluların Marmara ve Ege'de hakimiyetlerinikurması döneminde Süleymanşah  Burhaniyebölgesine uçbeyi  olarak Taylıbaba'yıgörevlendirir. Taylıbaba dağlarda göçebe olarak yaşayan halkı yerleşik düzenegeçirir. Taylıbaba imparatorluğa at yetiştirdiği  için köyün adı  da buradan gelir.Üçyıldır bir araya gelen sanata, tiyatroya kendini adamış kültür insanları Taylıeli'nde hayata dair güzelliklerüretmeye çalışıyor. Bu yılki etkinlikler “Köyümde Åženlik Var” adıyla “SunaPekuysal” anısına düzenlenmiş. Etkinliklerde tiyatro, dans, konser, pandomim,kukla, Karagöz-Hacivat, sergi, söyleşi, atölye, şenlik pazarı ve gece sineması gibi etkinlikler öne çıkıyordu.Åženlik çalışkan, idealist genç bir muhtar, tiyatro sanatçıları ve köylülerinimecesi ile gerçekleşiyor. Åženliğin bu yılki onur konuğu da tiyatro sanatçısıSeden Kızıltunç idi.

12 Temmuz 2012 Perşembe akşamı saat 20.00'de körfeze bakanköy meydanında açılışta Burhaniye'den çok sayıda izleyici vardı. Meydanınyanındaki standlarda köylü kadınlar ürettikleri ürünleri sergiliyorlardı. Standlarınönünde gülen yüzüyle, sıcacık bakışlarıyla kaybettiğimiz sinema ve tiyatrosanatçısı Suna  Pekuysal'ın fotoğrafsergisi göze çarpıyordu.  AçılıştaBurhaniye Belediye Başkanı Fikret Akova, Köy Muhtarı Halil İbrahim Çakır,Prof.Dr. Özdemir Nutku, etkinliğin çok önemli emekçisi tiyatro sanatçısı EftalGülbudak'ın konuşmalarında Taylıeli İmecesinin öyküsü ve anlamı öneçıkıyordu.  Son söz şenlik onur konuğuSeden Kızıltunç'daydı. Sanatçı, son aylarda sanata, kültüre ve tiyatroya karşıalınan tavrı eleştiren ve köyde tiyatro yapmanın önemini belirten konuşmasısonrası Suna Pekuysal'ın İstanbul Åžehir tiyatrolarında sahnelediği  “Lüks Hayat” operetinden bir bölümü seslendirdi. Konuşmalar sonunda BurhaniyeBelediyesi Gençlik Merkezi Zeybek Ekibi bütün güzellikleriyle meydandaydılar.Halk dansları sonunda köylü kadınları tüm izleyicilere Ege'nin yöresel tadı“Keşkek” ikram ediyorlardı. Gece sanat ve kültür şölenine dönüşmüştü. AlpayEkler'in yönettiği ve günümüze hicvettiği Karagöz-Hacivat gösterisinde “Hususi SelahayetliKadı” oyunu geceye çok önemli renk kattı. Sahnede İstanbul Åžehir Tiyatrosusanatçıları vardı. Suna Pekuysal anısına söylenen enfes Tiyatro ÅžarkılarıKörfezde ve karşıdaki İda Dağı'nda yankılanıyordu. Gece bir Suna Pekuysal filmiile sona eriyordu. Doyumsuz bir sanat gecesi yaşanmıştı.

13 Temmuz Cuma sabahı körfez manzaralı Taylıeli ÖğretmeneviBahçesinde her yerden gelen tiyatro sanatçılarıyla kahvaltı yapıyoruz. SevgiliEftal Gülbudak'ın olağanüstü yaratıcılığı ve emeği ile Yeni Kuşak Köy EnstitülülerDerneğinin hazırladığı (YKKED) “Türkiye'nin Geçmişindeki Yarın: KöyEnstitüleri” adlı 25 parçadan oluşan fotoğraf sergisi bahçenin duvarlarındasergilendi.  Saat 11.00'de deBurhaniye'den gelen konuklar, ülkenin her bir köşesinden gelen tiyatro sanatçıları,öğrenciler ve köylülerin katılımıyla “Aydınlanma Ateşi: Köy Enstitüleri” adlısöyleşi başladı. Burhaniye-Ören'de yaşayan Prof. Dr. Bahri Savcı'nın eşi SudiyeSavcı, Asım Bezirci'nin eşi Refika Bezirci ve Nutku Ailesi bu etkinlikte bizleri hiç yalnız bırakmayandostlarımızdı. İmece ile yapılan bir şenlikte Aydınlık Türkiye İmecesinin özgünkurumu Köy Enstitülerinin konuşulması çok anlamlıydı.  Söyleşiye konuşmacı olarak Prof.Dr.Kemal Kocabaş, Fikret Can, Nedret Can, MehmetSavur ve Erdoğan Gazioğlu katıldı. İki saat süren söyleşide ülkenineğitim-kültür sorunları, eğitimin dinselleştirilmesi-piyasalaştırılması,çağdaş,  laik ve bilimsel eğitimin önemive ülkenin yüz akı Köy Enstitüleri kazanımları konuşuldu. Konuklar söz alaraksöyleşiye katkı verdiler. Söyleşi Prof. Dr. Ayfer Kocabaş'ın Köy Enstitülerindeöğrencilerin özgüvenini ve üretimle kazanılan yurtseverlik duygularınıdillendiren “Ziraat Marşını” seslendirmesiyle sona erdi. Etkinlik biter bitmezaynı meydanda çocuklar için “Kukla Atölyesi” başlamıştı ve yirmi çocuk heyecanlasanatçıları izliyor ve kukla yapmayı öğreniyorlardı.  Bundan sonraki üç gün içinde Zeybek, Karagöz,Hikaye Anlatma, Çalalım Söyleyelim, Sirk Sanatları atölyesi ile çocuklarınyaşamları zenginleşecek, kahve söyleşileri, Savaş Dinçel Tiyatrosu, Avni ApşinÇocuk Sahnesi, Curcunabazlar Sahnesi, Kozmoz Alfabeler Kumpanyası, SirkTiyatrosu ile Taylıeli Köyü tiyatroya ve sanata ev sahipliği yapacak. GeceSinemaları ile Kazdağlarına ve körfezin gece güzelliğine bakarak Suna Pekuysalfilmleri izlenecekti.

Taylıeli Köyünden çoğalarak, zenginleşerek döndük. Buşenliğin festival-şenlik düzenleyen yerel yönetimlere örnek olmasını diliyorum.Sanat-kültür ağırlıklı olmayan, sadece popüler eğlence ağırlıklı festival vesöyleşilerin çok fazla anlamlı olmadığını düşünüyorum. Dilerim Taylıeli örneğitüm ülkede sivil, demokratik sanat ve kültür imecesini üretir. Taylıeliİmecesine emek verenlere selam olsun. Son söz Taylıeli'nde yaşayanşair-halkbilimci Erdoğan Gazioğlu'nun dizelerinde: “Kaz dağlarında bireli/Madra dağlarında diğer eli/Nasılsın görmeyeli/Çok şirinsin Taylıeli/Havangüzel, boldur rüzgarı yeli/Senden yoktur güzeli/Nasılsın görmeyeli/Çok şirinsinTaylıeli/Sana göz dikenlerin yanar eli/Herkes bilir tarihinden belli/Nasılsıngörmeyeli/Çok şirinsin Taylıeli/Doğa, deniz, zeytin güzeli/Gelipte görmeyenlerediyorlar deli/Nasılsın görmeyeli/Çok şirinsin Taylıeli”