Pek Yokuşmuş Cavır Asarın Yolları!

Ülkemizin folklorik zenginliğinde, Muğla Türkülerinin seçkinbir yeri bulunmaktadır. “Pek Yokuşmuş Cavır Asarın Yolları” türküsü de buzenginliğin önemli bir parçasıdır.

Değerli meslektaşım Mehmet Ali Eren'in derlemelerindenyararlanarak, bu türkünün doğuşu ile ilgili olayı okuyucularımıza aktarmayaçalışacağım.

Türkünün Doğuşuna neden olay şöyle anlatılır:

Türküde adı geçen Topalların Mehmet Efe (Ercan),KurtuluşSavışı yıllarında kurulan “Muğla Serdengeçtiler Müfrezesi”ninzeybeklerindendir.

Mehmet Efe Bu dönemde, Demirci Mehmet Efe'nin Köşk KarargahıKomutanlığını yapmış, Yunan'a karşı Aydın'da Erbeyli baskınına katılarak ağırzayiatlar verdirmiş bir kişidir.Efe ayrıca, aynı yıllarda 100 kızanı ile,Marmaris ve , Datça-Reşadiye dolaylarına giderek, Rum Etnika Eteryacıları ilekorsanları da dize getirmiş bir kişidir.

Topalların Mahmet Efe, gençlik yıllarında bir gün Muğla'nınAsar mevkiinde oturan ve önceden tanıdığı Hamamcı Hafizesi(Hafse) adında birkadının evine, arkadaşlarıyla birlikte gider. Evdeki eğlence sırasında  arkadaşlarından  Efe bu konuda Hafize'yi zorlar. PartallarınArap Ali, Mehmet Efe'den Hafize'ye türkü söyletmesini ister. Efe bu konudaHafize'yi zorlar.

Hafize ise, komşularından birisinin yeni öldüğünü, türküsöylerse ayıp olacağını belirterek itiraz eder. Bunun üzerine Partalların ArapAli söylediği sözlerle Mehmet Efeyi Hafize,ye karşı tahrik eder.

Topalların Mehmet Efe de, sinirlenerek gözdağı vermek amacıylabıçağını Hafize'nin sol bacağına  hafifçebatırır. Hafize gelin ise, aldığı bu yaranın sonunda kan kaybından ölür.

Bu olay çevrede kısa sürede duyulur. Olay üzerine de Muğla'nınduygulu kişileri “Pek Yokuşmuş Cavır Asarın Yolları” türküsünü yakarlar. Türküde bu olayın ardından düğünlerde ve eğlencelerde çalınıp söylenmeye başlar.

Türkünün sözleri, günümüzde bazı Muğla Türkülerininsözleriyle karıştırılarak okunmaktadır. Burada türkünün verilen sözleri, eneski bilineni olup, Eğitimci Arkadaşım Mehmet Ali Eren, kitabında bu sözlerin,Muğla Halk sanatçılarından Malik Meşeli'den alındığını ifade etmektedir.

Türkünün sözlerinde Muğla ağzını açık bir şekilde görmekmümkündür.

Türkünün sözleri şöyledir:

Pek yokuşmuş cavır asarın yolları,

Gırılı da vermiş al garanfilin dalları,

Yakmanda yakman başgada başgada elleri,

Beni de huran Topal olunun Memedi.

Büyük asardan göçcük asara geçtin mi,

Hamamcılanda Hafze geline seçtin mi,

Topallan Memed nahada gıydın Hafseye,

Gaşık da gaşık al ganına içtin mi.

Böyük asarnan göçcük asarın arası,

Hafse gelinin sol budundemiş yarası,

Topallan olu at başındeki yazmeye,

Hiç ödenmemiş atmışbeş kuruş parası.

Asar üstünde Hiristolanda bahçası,

Dürülü galmış Hafse gelinin bohçası,

Topallan olu yakıştırdın mı şanına,

Bunu hursedi Molalı'dan başgası.