Satıoğlu Zeybeği!..

Bu günkü yazımda da, Bodrum ve yöresinin sevilen oyunhavalarından “Satıoğlu Zeybeği”nin doğuşuna neden olan olaydan bahsetmekistiyorum.

Daha önceki çeşitli yazılarımda da, Muğla ve yöresindeolduğu gibi, ülkemiz genelinde de sevilerek söylenilen türkülerin doğuşunaneden olan türkülerin öykülerinden özetle de olsa söz etmeye çalışmıştım.

Türkülerin doğuşunun, ya sonu acıyla sonuçlanan bir olayı,ya da sevgiliye duyulan özlemi veya ayrılık acısını anlattığı görülmüştür.

Özellikle Bodrum ve yöresindeki düğünlerde ve sevilereksöylenilip oynanan “Satıoğlu Zeybeği” de Bodrum ve yöresi sanatçılarındanKemancı Rasim Eriş ve Tenekeci adıyla anılan Mehmet Karagöz tarafındanderlendiği, eğitimci yazar M. Ali Eren,in kitabında kaynak olarak belirtilmektedir.

“Satıoğlu Zeybeği”nin doğuşuna neden olay şöyledir:

Bodrum ve yöresinde, ”Saç Ayağı” olarak da kabul edilen  “Yörük Kızı”, ”Çökertme” ve “Satıoğlu” gibiüç türküden birisidir.

Satığıoğlu Ali veya Satıların Ali, 20. yüzyıl başlarında Bodrum,dakaçakçılıkla uğraşan bir kişidir. İstanköy Adasına sığır, un ve yağ gibimaddeleri götürerek, yerine adadan tütün, mermi, silah ve barut getirmektedir.

Bir kaynağa göre de, geçmişte kolculuk da yapan Satıoğlu Ali,Bodrum,un Tepecik Mahallesi Satılar Sokağı,nda bir evde oturmaktadır.

Aynı sokağın çok yakınındaki Barkalar sokağında da adaşıKolcubaşı Barka,ların Ali oturmaktadır. Komşu olan bu iki aile arasındabilinmeyen bir nedenden sürekli inatlaşma ve geçimsizlik vardır.

Çökertme türküsünde adı geçen Halil, Satıoğlu Ali,ninarkadaşıdır. Halil,in kaymakam emriyle, Kolcubaşı Barka Ali tarafındankıstırılarak yaralı bir vaziyette yakalanıp, öldürülmesi sırasında Satıoğluadada bulunmaktadır.

Bodrum,a döndüğünde olayı öğrenir. Böylece Satoğlu,nunBarka,lara olan kini daha da artar. Halil,in Çerkes kaymakam emriyle yakalanıpöldürülmesinden yaklaşık bir yıl sonra, Satıoğlu Ali,nin Tepecik Camii önünde bulunanAsmalı Kahve,den evine giderken, Barka Sokağı,nda Barka ailesince yolu kesilirve aralarında tartışma çıkar. Tartışma büyür ve kavgaya dönüşür.

Bu olay sırasında, Satıoğlu Ali Barka ailesinden birisiniöldürür. Daha sonra da, Yeni Cami,de öğle namazı sırasında Barka,nın Ali,ninönünü keser ve onu da burada bıçaklayarak öldürür.

Bu olay üzerine Bodrum,lu halk ozanlarınca, günümüzde oyunuda olan “Satıoğlu Zeybeği” yakılır. Bundan sonra da sürekli söylenip oynanır.

Yeni de Camii de öğle namazı okundu,

Satıların Alisi de ganlı da gama sokundu.

Ganlı da gama ince de yılan dilimi,

Öldürüverdiler aman benimde Kaptan Ali,mi.

Kaptan da Ali uykulardan uyandı,

Sol böğrüne ganlı gama dayandı.

Aman aman Tepecik,de kum kaynar,

Satıların Ali,nin gamasından kan damlar.

Bir başka Muğla türküsünde buluşmak üzere sağlıkla kalın!..