CHP’de aday belirleme yöntemi üzerinde tartışmalar sürerken, daha demokratik olduğuna inandığım, örnek alınmasını istediğim, olmasını hayal ettiğim; farklı bir aday belirleme yöntemiyle ilgili bir yazıyı sizlerle paylaşmak istiyorum. Yazı; Milliyet Ege yazarı, akademisyen Engin Önen’in, aynı başlıklı 15.4.2013 tarihli yazısı. İşte yazı…
“Çeşitli ilçelerden bir grup CHP’liden oluşan ‘Kent ve Demokrasi Platformu’nun toplantılarına bazen izleyici bazen de konuşmacı olarak katılıyorum. Geçen Cumartesi, platformun kahvaltılı toplantısında konu, ‘Yerel Demokrasi ve Katılım’dı. Ben ve Bergama eski belediye başkanı Sefa Taşkın konuşmacıydı.
Özellikle (..) genel ve yerel seçimlerde en tartışmalı konulardan birini aday belirleme yöntemi oluşturmaktadır. Merkez yoklaması nesnel olmayıp, kişisel ilişkilerin öne çıktığı bir yöntem olarak kimseyi memnun etmemektedir. Ön seçim buna göre daha demokratik bir yöntem olmakla birlikte, gruplaşmalar(..) sonucunda, yerel halkın temsili; yeterince sağlanamamaktadır.
Öte yandan anketler ve kamuoyu araştırmaları, daha çok reklam şansı olan ve bu konuda daha fazla para harcayabileni ya da ünlü olanı öne çıkaracaktır. Buna bağlı sonucun da, yeterince demokratik olduğu kuşkuludur.
Toplantıda, Sefa Taşkın’ın sunduğu, PASOK’un, Atina banliyölerinden birinde enediği bir model; oldukça ilginçti. Bu modele göre; önce, ‘Parti Kurulu’ aday olmak isteyen 6 kişiyi(ikisi kadın) aday adayı olarak belirliyor. Daha sonra rastlantısal örnekleme tekniği ile nüfusun binde ikisini oluşturan bir katılımcı listesi meydana getiriliyor. Yerel halkı temsilen seçilen 160 kişi ile 6 aday adayı bir otelin salonunda bir araya getiriliyor. Aday adayları önce, bu 160 kişiye kendilerini tanıtıyor ve ilçenin önceden belirlenmiş 19 önemli kentsel sorununu tartışmaya başlıyorlar. Çözüm önerilerini ve projelerini anlatıyorlar.
Yerel halkı temsilen katılan kişiler, gizli oy kullanırlar. İlk turda hiçbir aday çoğunluğu sağlayamaz. Daha sonra en çok oy alan iki aday için oylamaya devam edilir. Böylece yerel halkın objektif bir biçimde kullandığı oylarla aday belirlenir. İlginç olan, bu oylama sonucunda, daha önce çok tanınmayan ve iddialı görülmeyen genç bir Avukat, ilk sıraya yerleşir.
Bununla yetinilmez; sonucun adeta sağlamasını yapmak üzere, bu defa delegeler, üyeler, sivil toplum kuruluşları temsilcilerinden bir grup; politik temsilci ile aday adayları bir araya getirilir. Bu aşamada da kentin sorunları, uzmanlar, parti ve sivil toplum temsilcileri ve aday adayları arasında tartışılır. Yine gizli oylama yapılır. İkinci turda da, yine ilk turdaki gibi genç Avukat ilk sırayı alır ve PASOK’un adayı olarak seçime girme hakkını kazanır.
Bu model aynen uygulanmasa da, aslında, demokrasinin zafiyetlerini, belli ölçüde azaltıcı özelliği ile üzerinde durmaya elverişli bir model gibi duruyor. Belki birkaç ilçede pilot uygulamalar yapılabilir.
Siyaset daha iyisinin arayışı ise, mevcut aday belirleme yöntemlerinin bu konuda kimseyi tatmin etmediği ortada. O zaman daha iyiyi bulmak için, başka ülkelerde olduğu gibi, yöntem aramak boşuna değildir.”
