Bazı ölümler vardır ki, ‘bu ölüm çok erken, vakitsiz’ dedirtir insana… Oktay Ekinci(61) de onlardan birisidir. O, Türkiye’de şehircilik kültürünün gelişmesine çok önemli katkıları olan bir kişiydi. Birçok insan, kentlilik bilinci ve kent kültürü konusunda, onun yazdıklarıyla bilgi sahibi oldu. Korumacılığın ne olduğunu, kentlerin ancak kimlikleriyle var olabileceğini; onun yazı ve konuşmalarından öğrendik.
O, çevre değerlerinin de savunucusuydu. Kimi zaman Karadeniz’de HES’ler için doğayı katledenlere karşı durdu, kimi zaman da Ege ve Akdeniz’de turizm uğruna kıyıları yağmalayanlara karşı savaş açtı. Gazetecilik ve mimarlık mesleğini; kültürel ve doğal mirasın korunması için bir mücadele bayrağı olarak kullandı. Bu mesleklerinin etik değerlerinden hiç ödün vermedi.
Türkiye’de kültürel mirasın korunması için kurulan, ‘Tarihi Kentler Birliği’nin en önemli yapı taşlarından ve güçlü seslerinden birisiydi, O. Hasta yatağında bile Şanlıurfa’da toplanacak olan ‘Tarihi Kentler Birliği’nin toplantısına katılmayı düşünüyordu. Onun için önemli olan idealleriydi; hastalık çok önemli değildi… Çünkü onun o toplantılarda, tarih-kültür ve çevre değerlerinin korunması, bu bağlamda bir bilinç ve politika oluşturulması için vereceği mesajlar vardı.
O, günümüzün yürürlükteki yağma yasalarının, 12 Eylül faşist darbesinin bir ürünü olduğunu biliyordu. Döviz gelirlerini arttırmak adına, “Turizmi Teşvik Yasası”nın çıkarılmasıyla, belediyelerin devre dışı bırakılarak, bakanlık onaylı projelerle yatırım yapılması ve kıyıların bu şekilde yağmaya açılması; onun en çok mücadele verdiği konular arasındaydı. O bir yazısında şöyle diyordu: “12 Eylül’ün ‘yerel yönetimleri devre dışı bırakarak, hükümet planlarıyla uygulama yapmak’ ilkesi, 30 yıl sonra da aynen geçerli…” 12 Eylül’ü yargılıyoruz diyenler, bugün 12 Eylül’ün mirası yasalarla hüküm sürüyorlar!
Yattığı hastanede, “güzel manzaralı odaya geçtiniz” diyenlere, “bu manzaranın bozulmaması için ben bir ömür verdim” demiş. O, kent siluetini bozan gökdelenlere, çok katlı yapılaşmalara ve yapılaşma uğruna yeşilin yok edilmesine karşıydı. Kentler insanlarıyla, orada yaşayanlarıyla bir bütündür ve yapılaşma, insanları rahatsız eden, ürküten boyutlarda olmamalıydı, ona göre.
Birçok Koruma Kurullarında görev aldı. Bunlardan birisi de Muğla’ydı. Muğla’nın tarihi ve kültürel varlıklarının, başta turizm olmak üzere, çeşitli amaçlar doğrultusunda talan edilmemesi için uğraş verdi. Muğla kent kültürünün oluşmasındaki katkıları, yadsınamaz.
Nazım Alpman’ın(BirGün) yazdığı gibi; İlhan Selçuk, “Yaşarken her insan kendi heykelini yontar” demiş. İşte Oktay Ekinci; birikimleriyle, tarih-çevre ve kültür değerlerinin korunması için verdiği mücadeleyle; yaşarken kendi heykelini yapan ender kişilerden birisidir. Onu tanımlamak için isminin başına bir unvan koymak gerekmiyor. ‘Oktay Ekinci’ ismi tek başına kendini anlatmaya yetiyor ve o isim, bir ‘simge’dir…
O, Milas’ın tarihi ve kültürel değerlerinin korunmasına da çok önem veriyordu. Bu alanda önemli katkıları, çalışmaları oldu. Milas’ta yapılan toplantılara katıldı. Sözleriyle, ışık tuttu. Milas, onun için çok önemliydi. 1997’de kurulan Milas Çevre ve Kültür Değerlerini Koruma-Tanıtma Vakfı(MİÇEV)’nın da kurucu üyeleri arasındaydı.
Şimdi onun adı, korumacılık kültürünün ve kent kimliğinin gelişmesine katkıda bulunduğu kentlerin; cadde, meydan ve parklarında yaşatılmalıdır.
Işıklar içinde yat Oktay Ekinci. Yazıların ve kitapların; rehberimizdir…
