TARİHİN YAPRAKLARINDA: BASTİL…

 Az çok mürekkep yalamayanlar tanımaz bu sözcüğü. Aslında kasıtlı olarak da tarafımdan yanlış yazılmıştır. Doğrusu Fransızca'da “Bastille” diye yazılıp “Bastil” diye okunmaktadır.

20 Yıldır elimde duran küçük bir kitabı bu yakınlarda okudum.: “Dünyayı Sarsan On Yıl.” Bu kitap bana Bastil'i tanıma fırsatı verdi.

Sözünü ettiğimiz Bastil, bir hapishanedir. “Bastil Zindanı” olarak bilinir. Fransız ihtilalinin timsali ve başlangıcı olan Bastil, 14 Temmuz 1789'a kadar  halkın büyük dehşet duyduğu bir kale idi. Eni 30 metre, boyu 66 metre, olan  bu kalenin yüz ölçümü 1980  metre kare  tutmaktaydı. Yüksekliği ise, 23 metreyi buluyordu. Kalenin 8 köşesine 8 burç yapılmıştı. Bodrum bölümlerine kralın suçlu gördüğü kişiler, daha doğrusu kabahat sahipleri tıkılırdı. Tutuklananlar, onurları kırılmasın, diye kralın özel mühürlü fermanıyla içeri alınırdı. Oysa aslında kral, mahkeme kararı olmaksızın kişiyi keyfine göre tutuklatırdı. Tutuklanan kişi, buradan kurtulmak için kralın insafa gelmesini beklerdi. Fransız halkı, Bastil' deki bu yargısız infazdan çok tedirgindi. Halkın öfkesini en çok üstüne çeken yer, burasıydı (Bak: Meydan Larousse).

Bir gün Fransız halkı bir araya geldi. Bastil'e yürüdü. Kapıları kırıp tutukluları dışarı çıkardı. Bastil'i yerle bir etti. Ve Fransız ihtilali böyle başladı. Bu gün , (14 Temmuz 1789) Fransızların ulusal bayramı oldu. Fransızlar devrimle birlikte bilimde, sanatta, kültür ve edebiyatta birçok bilimsel buluş ve yeniliğe imza attılar. Özgür Fransa dünyaya her alanda örnek oldu. Bastille'e  ve benzerine Fransa bir daha tanık olmadı. Ne yazık ki Bastiller, kimi yerlerde hâlâ ayakta duruyor. İnsanlığın utancı olarak…