Pek Yokuşmuş Cavır Asarın Yolları!

Ülkemizin folklorik zenginliğinde, Muğla Türkülerinin seçkin bir yeri bulunmaktadır. “Pek Yokuşmuş Cavır Asarın Yolları” türküsü de bu zenginliğin önemli bir parçasıdır.

Değerli meslektaşım Mehmet Ali Eren'in derlemelerinden yararlanarak, bu türkünün doğuşu ile ilgili olayı okuyucularımıza aktarmaya çalışacağım.

Türkünün Doğuşuna neden olay şöyle anlatılır:

Türküde adı geçen Topalların Mehmet Efe (Ercan),Kurtuluş Savışı yıllarında kurulan “Muğla Serdengeçtiler Müfrezesi”nin zeybeklerindendir.

Mehmet Efe Bu dönemde, Demirci Mehmet Efe'nin Köşk Karargahı Komutanlığını yapmış, Yunan'a karşı Aydın'da Erbeyli baskınına katılarak ağır zayiatlar verdirmiş bir kişidir.Efe ayrıca, aynı yıllarda 100 kızanı ile, Marmaris ve , Datça-Reşadiye dolaylarına giderek, Rum Etnika Eteryacıları ile korsanları da dize getirmiş bir kişidir.

Topalların Mahmet Efe, gençlik yıllarında bir gün Muğla'nın Asar mevkiinde oturan ve önceden tanıdığı Hamamcı Hafizesi(Hafse) adında bir kadının evine, arkadaşlarıyla birlikte gider. Evdeki eğlence sırasında  arkadaşlarından  Efe bu konuda Hafize'yi zorlar. Partalların Arap Ali, Mehmet Efe'den Hafize'ye türkü söyletmesini ister. Efe bu konuda Hafize'yi zorlar.

Hafize ise, komşularından birisinin yeni öldüğünü, türkü söylerse ayıp olacağını belirterek itiraz eder. Bunun üzerine Partalların Arap Ali söylediği sözlerle Mehmet Efeyi Hafize,ye karşı tahrik eder.

Topalların Mehmet Efe de, sinirlenerek gözdağı vermek amacıyla bıçağını Hafize'nin sol bacağına  hafifçe batırır. Hafize gelin ise, aldığı bu yaranın sonunda kan kaybından ölür.

Bu olay çevrede kısa sürede duyulur. Olay üzerine de Muğla'nın duygulu kişileri “Pek Yokuşmuş Cavır Asarın Yolları” türküsünü yakarlar. Türkü de bu olayın ardından düğünlerde ve eğlencelerde çalınıp söylenmeye başlar.

Türkünün sözleri, günümüzde bazı Muğla Türkülerinin sözleriyle karıştırılarak okunmaktadır. Burada türkünün verilen sözleri, en eski bilineni olup, Eğitimci Arkadaşım Mehmet Ali Eren, kitabında bu sözlerin, Muğla Halk sanatçılarından Malik Meşeli'den alındığını ifade etmektedir.

Türkünün sözlerinde Muğla ağzını açık bir şekilde görmek mümkündür.

Türkünün sözleri şöyledir:

Pek yokuşmuş cavır asarın yolları,

Gırılı da vermiş al garanfilin dalları,

Yakmanda yakman  başgada başgada elleri,

Beni de huran Topal olunun Memedi.

Büyük asardan göçcük asara geçtin mi,

Hamamcılanda Hafze geline seçtin mi,

Topallan Memed nahada gıydın Hafseye,

Gaşık da gaşık al ganına içtin mi.

Böyük asarnan göçcük asarın arası,

Hafse gelinin sol budundemiş yarası,

Topallan olu at başındeki yazmeye,

Hiç ödenmemiş atmışbeş kuruş parası.

Asar üstünde Hiristolanda bahçası,

Dürülü galmış Hafse gelinin bohçası,

Topallan olu yakıştırdın mı şanına,

Bunu hursedi Molalı'dan başgası.